Çorlu aile terapisti
Aileler genellikle bir kişiyi işaret ederek gelir: sorunlu olan çocuk, geçimsiz olan ergen, öfkeli olan baba. Sistemik aile terapisinin ilk hamlesi bu işaret parmağını indirmektir. Bir davranış ailenin içinde nasıl bir işlev görüyorsa, o davranışı tek başına ele almak neredeyse hiç işe yaramaz.
Aile terapisinin gündeme geldiği durumlar
- Ebeveyn ile çocuk arasında sürekli tekrar eden ve çözülmeyen çatışmalar
- Ergenin aileden hızla uzaklaşması, iletişimin tamamen kesilmesi
- Kardeşler arasında şiddete varan rekabet ya da uzun süreli kıskançlık
- Boşanma, ayrılık veya yeniden evlilik sonrası aile düzeninin yeniden kurulması
- Aile içinde bir kayıp, ağır hastalık ya da göç sonrası uyum güçlüğü
- Büyükanne ve büyükbabanın ebeveynlik kararlarına müdahalesi
- Bir aile üyesindeki psikolojik zorlanmanın tüm ev düzenini belirlemesi
Belirti, ailenin dengesinde bir yer tutar
Bir çocuğun okul reddi, bir ergenin sürekli kapıyı çarpması ya da bir yetişkinin evden uzaklaşması, ailedeki başka bir gerginliğin görünür ucu olabilir. Ebeveynler arasındaki konuşulmayan bir kırılma, çocuğun davranış sorunu üzerinden gündeme gelebilir; çünkü çocuğun sorunu, ailenin bir araya gelip konuşabildiği tek meşru gündemdir.
Aile terapisinde bu nedenle sorunun ne zaman başladığı kadar, başladığında ailede başka ne olduğu sorulur. Bir taşınma, bir kayıp, bir iş değişikliği, bir hastalık, bir doğum. Zaman çizelgesi çıkarıldığında belirtinin rastgele değil, belirli bir kırılmanın ardından ortaya çıktığı sık görülür.
Bu bakış kimseyi suçlamak için kullanılmaz. Tam tersine, tek bir kişinin üzerine yığılmış yükü aileye yeniden dağıtır. Çocuk artık ailenin sorunlu üyesi değil, ailenin sıkışmasını en yüksek sesle söyleyen üyesidir.
Sınırlar, koalisyonlar ve arada kalan çocuk
Ailelerde en sık çalışılan yapısal sorun sınırların bulanıklaşmasıdır. Ebeveynlerden biri çocuğuyla, diğer ebeveyne karşı bir ittifak kurduğunda çocuk ebeveynin sırdaşı konumuna yerleşir. Bu durum çocuğa güçlü olduğu hissini verirken, aslında yaşına ait olmayan bir yükü taşımasına yol açar.
Benzer biçimde büyükanne ve büyükbabanın ebeveynlik kararlarını devraldığı, ya da bir çocuğun kardeşine ebeveynlik yaptığı düzenler görülür. Bu düzenler genellikle iyi niyetle kurulur ve bir dönem işe yarar; sorun, koşullar değiştikten sonra da sürmeleridir.
Çalışma, kimin hangi kararı vereceğini yeniden netleştirmeye yönelir. Ebeveynler arasındaki anlaşmazlıkların çocuğun önünde değil, çocuk yokken çözülmesi; kuralların iki ebeveyn için de aynı olması; ergenin özel alanına dair sınırların açıkça konuşulması gibi somut düzenlemelerle ilerler.
Ergenli ailelerde terapinin ayrı bir dili vardır
Ergenler aile terapisine çoğunlukla kendi istekleriyle gelmez ve odaya girdiklerinde haklı bir kuşku taşırlar: burada bana ders verilecek. İlk görüşmenin en önemli işi bu kuşkuyu boşa çıkarmaktır. Ergene, ailedeki durumu kendi cümleleriyle anlatabileceği ve bunun ebeveyne rapor edilmeyeceği bir alan tanınır.
Ergenle çalışırken gizliliğin sınırı baştan ve herkesin önünde konuşulur: kendine zarar verme, ciddi risk ve istismar durumları dışında ergenin paylaştıkları ebeveyne aktarılmaz. Bu sınırın açıkça söylenmesi ergenin güvenini, ebeveynin de sürece tahammülünü artırır.
Aile terapisi ergenin bağımsızlaşma ihtiyacını bir sorun olarak değil, yaşına uygun bir gelişim olarak ele alır. Çalışılan şey bu ihtiyacın ortadan kaldırılması değil, aile içinde çatışma üretmeyen bir biçimde nasıl karşılanacağıdır.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; tanı koymaz, tedavi önermez ve acil müdahalenin yerine geçmez. Klinik karar görüşme bağlamında verilir. Acil risk, kendine zarar verme düşüncesi veya şiddet tehdidi varsa 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayın.
Aile terapisi hakkında sık sorulanlar
İlk görüşmeye ailenin tamamı gelmek zorunda mı?
Zorunlu değil ama ilk seansa ev içinde birlikte yaşayan herkesin gelmesi istenir. Ailenin bir araya geldiğinde nasıl konuştuğunu görmek, ayrı ayrı anlatılanların hepsinden daha çok bilgi verir. Sonraki seanslarda kimin katılacağı esnektir.
Küçük çocuk seansta sıkılır, onu getirmek gerekli mi?
İlk görüşmede evet, çünkü ailedeki etkileşim onun varlığında farklı işler. Sonrasında çocuğun yaşına göre plan değişir: küçük çocuklarla oyun temelli ayrı seanslar yapılabilir, ebeveynlerle yürütülen görüşmeler ayrı tutulur.
Eşim aile terapisine gelmeyi kabul etmiyor, ne yapabilirim?
Gelmeyen üye üzerinden ısrar etmek genellikle direnci artırır. Katılan üyelerle çalışmak da ailedeki dengeyi değiştirebilir; sistemde bir kişinin tepkisinin değişmesi diğerlerinin tepkisini de değiştirir. Süreç bu şekilde başlatılıp sonradan genişletilebilir.
Aile terapisi ile çift terapisi arasındaki fark ne?
Çift terapisinde çalışma birimi iki partnerin ilişkisidir. Aile terapisinde ise ebeveyn-çocuk ilişkileri, kardeş ilişkileri ve kuşaklar arası düzen birlikte ele alınır. Bir ailede iki alan da çalışılacaksa bunlar ayrı seanslarda yürütülür.
Seansta konuşulanlar aile içinde sorun yaratır mı?
Seans içinde söylenmesi risk yaratacak konular varsa terapist bunu yavaşlatır. Amaç, evde taşınamayacak bir yükü odada açmak değildir. Özellikle şiddet veya ağır kontrol varsa ortak seans yerine önce bireysel görüşme tercih edilir.
Aile terapisi ne kadar sürer?
Aile görüşmeleri 75-90 dakikadır ve genellikle iki haftada bir yapılır; aradaki süre ailenin evde denediği düzenlemeler için gerekir. Toplam süre başvuru nedenine göre değişir, güncel ücretler seans ücretleri sayfasındadır.